.

Od Zjazdu do Zjazdu, czyli dekada historii I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kasprowicza (2015 - 2025)

Ostatnia dekada historii I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kasprowicza w Świdnicy to czas intensywnych przemian, licznych wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych oraz wzruszających momentów, które wpisały się w pamięć całej szkolnej społeczności.
Rok 2015 rozpoczął długo oczekiwany remont szkolnej auli (zamkniętej w maju 2014 roku z powodu osypującego się sufitu zagrażającego bezpieczeństwu użytkowników). W dniu 15 stycznia Powiat Świdnicki, reprezentowany przez starostę Piotra Fedorowicza i wicestarostę Zygmunta Worsę, podpisał z warszawską firmą Energy Investors Group umowę na roboty budowlane. Prace zakończyły się w roku 2016 - wykonano nowe podłogi, dach, okna, elewację, wnętrze, nagłośnienie. Koszt modernizacji wyniósł ponad 2 miliony złotych, a efektem była największa sala widowiskowa w powiecie – nowoczesna i komfortowa, z możliwością wykorzystania również do celów komercyjnych. Równolegle szkoła tętniła życiem – we wrześniu 2015 roku odbył się XIII Zjazd Absolwentów, podczas którego świętowano 70-lecie istnienia Liceum. W sobotę, 19 września, uroczystości rozpoczęła msza święta w świdnickiej katedrze, koncelebrowana przez księdza biskupa Adama Bałabucha. Następnie goście mogli odwiedzić siedziby Kasprowicza przy ulicach Budowlanej oraz Pionierów Ziemi Świdnickiej. Tam miały miejsce spotkania towarzyskie, pełne wspomnień, a absolwenci mieli okazję obejrzeć zdjęcia i szkolne pamiątki. Przed południem ulicami miasta przeszła parada uczestników Zjazdu, po której odbyła się uroczystość w Klubie „Bolko”, wypełnionym znakomitymi gośćmi. Dzień zakończył Bal Absolwenta, a całe Święto Kasprowiczan uwieńczył niedzielny piknik na terenie Świdnickiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Kolejne lata przyniosły dalszy rozwój infrastruktury. W 2016 roku na dziedzińcu szkoły uruchomiono zadaszony i monitorowany parking rowerowy, który może pomieścić dwadzieścia rowerów (zakup stojaków został sfinansowany ze środków projektu Comenius „Fit body equals fresh brain”). W 2017 roku przeprowadzono remont balkonu nad wejściem głównym oraz utworzono Skwer Przyjaźni Polsko-Niemieckiej przed aulą szkoły, upamiętniający 25 lat wymiany młodzieży ze szkołami w Biberach. Latem 2018 roku powstała Izba Pamięci Liceum im. dyrektora Zygmunta Żytkowskiego – unikalne miejsce dokumentujące dzieje szkoły i pełne historycznych pamiątek. Uroczyste otwarcie Izby miało miejsce 18 września w auli, gdzie dyrektor Robert Kaśków przywitał znakomitych gości – absolwentów roczników 1950 i 1951, w imieniu których przemawiał później ksiądz prałat Stanisław Franczak. Obecni byli także szczególni goście – rodzina patrona Izby: synowa, pani Ewa Winkler, oraz jedyna wnuczka dyrektora, pani Dominika Żytkowska. Po zakończeniu oficjalnej części wszyscy udali się do Izby Pamięci, gdzie panie Ewa Winkler i Dominika Żytkowska odsłoniły tablicę pamiątkową poświęconą patronowi. Następnie zgromadzeni zwiedzili Izbę, w której znajdują się zdjęcia, dyplomy, nagrody oraz eksponaty związane z dziejami naszego Liceum. Wśród tych pamiątek można znaleźć prawdziwie bezcenne artefakty, takie jak: ścienna mapa świata z okresu międzywojennego, służąca niegdyś jako pomoc naukowa dla uczennic niemieckiego gimnazjum; błogosławieństwo od Jana Pawła II z odręcznym podpisem papieża, przekazane z okazji 50-lecia I LO; czy też prawdopodobne dzieło Ernsta Segera, niemieckiego rzeźbiarza (choć stuprocentowej pewności nie mamy, wszystko na to wskazuje – tak twierdzi Marek Zywer, nauczyciel i pasjonat historii sztuki Dolnego Śląska, który dokonał tego odkrycia w 2024 roku). Izba stanowi swoistą salę muzealną szkoły.
Rok 2019 przyniósł duże emocje związane z ogólnopolskim strajkiem nauczycieli – udział w akcji protestacyjnej zadeklarowało 91% pracowników szkoły. W przeprowadzonym referendum wszyscy głosujący opowiedzieli się "za” przystąpieniem do strajku.
Rok później (2020) świat zmieniła pandemia COVID-19. Wpłynęła ona znacząco na funkcjonowanie I Liceum Ogólnokształcącego w Świdnicy. Szkoła, podobnie jak placówki w całym kraju, musiała szybko przystosować się do nowej rzeczywistości. Zajęcia stacjonarne zostały zawieszone, a nauczanie przeniosło się do sieci. Zarówno uczniowie, jak i nauczyciele stanęli przed wyzwaniem zdalnej edukacji – konieczne było opanowanie nowych narzędzi i metod pracy. W tym trudnym okresie szczególną wagę przykładano do wzajemnego wsparcia oraz utrzymania kontaktu z młodzieżą. Po powrocie do szkoły wdrożono procedury sanitarne: dezynfekcja, maseczki i dystans społeczny stały się codziennością. Pandemia pozostawiła trwały ślad w życiu szkolnym.
W tym samym roku, 22 maja podczas sesji Rady Miejskiej w Świdnicy, tytuł „Zasłużony dla Miasta Świdnicy” otrzymała pani Irena Kozłowska – pionierka Ziemi Świdnickiej, ceniona nauczycielka i aktywna działaczka społeczna. W latach 1953–1971 przez osiemnaście lat związana była z I Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kasprowicza w Świdnicy, gdzie uczyła języka angielskiego. Pani Irena Kozłowska zapisała się w pamięci wielu pokoleń uczniów jako nauczycielka sprawiedliwa i niezwykle zaangażowana. Poza działalnością pedagogiczną aktywnie uczestniczyła w pracach różnych stowarzyszeń i inicjatywach społecznych. Jej wieloletnia praca zawodowa i społeczna została uhonorowana licznymi wyróżnieniami, m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Nagrodą Ministra Oświaty oraz Nagrodą Kuratora Oświaty. Niestety, jeszcze w grudniu tego samego roku pani Irena zmarła w wieku 99 lat.
Dnia 13 sierpnia 2020 roku na cmentarzu parafialnym przy Alei Brzozowej odbyła się szczególna uroczystość. W ramach projektu „Ocalamy”, realizowanego przez Wojewodę Dolnośląskiego we współpracy z Biurem Upamiętniania Walk i Męczeństwa Instytutu Pamięci Narodowej, na wniosek I LO uhonorowany został pierwszy dyrektor szkoły – Mieczysław Kozar-Słobódzki. Na jego grobie umieszczono specjalny znak graficzny „Ojczyzna Swemu Obrońcy”, wyróżniający osoby zaangażowane w walkę o niepodległość. Uroczystość odbyła się z udziałem asysty honorowej Wojska Polskiego, wicewojewody dolnośląskiego Jarosława Kresy, przedstawicieli Instytutu Pamięci Narodowej, a także pocztu sztandarowego i reprezentantów I Liceum (o czym również w rozdziale poświęconym Mieczysławowi Słobódzkiemu).
W grudniu 2020 roku dr n. med. Maciej Michalak – absolwent naszej szkoły, stomatolog i implantolog, pierwszy i jedyny Polak w World Academy of Growth Factors & Stem Cells in Dentistry, autor i współautor wielu publikacji naukowych w czasopismach polskich i zagranicznych, twórca ultracienkiego implantu stomatologicznego – jako pierwszy Polak w historii dołączył do grona 4000 członków Międzynarodowej Akademii Chirurgii Ultradźwiękowej i Implantologii (IAUSI – International Academy for Ultrasonic Surgery & Implantology), obejmując zaszczytną funkcję Ambasadora tej prestiżowej organizacji. IAUSI została powołana, aby wspierać edukację oraz rozwój w dziedzinach chirurgii jamy ustnej i implantologii, zrzeszając uznane autorytety medyczne z całego świata.
W czasie wakacji 2021 roku w szkole prowadzono gruntowne prace porządkowe i remontowe. Dokonano m.in. wymiany poszycia dachu. Przypadkowo, w trakcie robót, członkowie ekipy natrafili na pamiątki z okresu, gdy w Świdnicy stacjonowały wojska radzieckie, a gmach szkoły pełnił funkcję Domu Oficera. Były to fotografie, na których widoczni są żołnierze radzieccy, a także dzieci i pracownicy cywilni. Znaleziono również talerze, które prawdopodobnie stanowiły wyposażenie stołówki. Wszystkie przedmioty zasiliły zbiory Izby Pamięci I LO.
Jesienią 2021 roku społeczność I Liceum Ogólnokształcącego pożegnała wybitnego nauczyciela – Zdzisława Grześkowiaka, który zmarł w piątek, 1 października. Przez cztery dekady, od 1977 do 2017 roku, uczył języka polskiego w naszej szkole. Był nie tylko polonistą, ale również filozofem i etykiem – nauczycielem o niezwykłej charyzmie, cieszącym się zasłużonym szacunkiem wśród uczniów, współpracowników i lokalnej społeczności. W latach 2001–2007 pełnił funkcję wicedyrektora szkoły. Poza działalnością dydaktyczną, aktywnie uczestniczył w życiu kulturalnym Świdnicy – współtworzył wydarzenia literackie i promował kulturę słowa. Jego zaangażowanie miało również wymiar obywatelski: w latach 1998–2002 był radnym Rady Powiatu Świdnickiego, a w latach 2006–2010 zasiadał w Radzie Miejskiej. Współpracował i działał na rzecz organizacji pozarządowych. Odszedł nauczyciel i człowiek z pasją, który na trwałe zapisał się w historii świdnickiego liceum i miasta. Jeszcze w tym samym miesiącu, 29 października, w Urzędzie Miejskim odbyła się uroczysta sesja Rady Miasta, podczas której śp. Zdzisławowi Grześkowiakowi nadano tytuł „Zasłużony dla Miasta Świdnicy”. Pamiątkową statuetkę odebrała żona, pani Ludmiła Grześkowiak.
Rok 2021 zakończył się bardzo dobrą wiadomością. Absolwent naszej szkoły, prof. dr hab. Marcin Wodziński, został wybrany członkiem Polskiej Akademii Nauk. To ogromne wyróżnienie, ponieważ do PAN należą najwybitniejsi polscy i zagraniczni uczeni, a liczba członków krajowych jest ograniczona do 350. Prof. Wodziński jest obecnie kierownikiem Katedry Judaistyki Uniwersytetu Wrocławskiego. Głównym przedmiotem jego badań jest XIX-wieczna historia społeczna Żydów na Śląsku i w Europie Wschodniej. Był konsultantem historycznym wystawy głównej Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Jest autorem licznych publikacji oraz laureatem wielu nagród i odznaczeń.
Rok 2022 obfitował w ważne wydarzenia. W marcu, decyzją Starostwa Powiatowego, utworzono oddział przygotowawczy dla uczniów z Ukrainy, umożliwiający im naukę języka polskiego oraz integrację z rówieśnikami. Program nauczania w oddziale przygotowawczym oparto na ramowych planach nauczania i podstawie programowej dla czteroletniego liceum ogólnokształcącego. Naukę w oddziale rozpoczęli uczniowie, którzy mieli za sobą co najmniej osiem lat edukacji w systemie oświaty Ukrainy. Zajęcia były prowadzone w języku polskim, a oddział objęto opieką osoby biegle posługującej się językiem ukraińskim.
W dniu 22 kwietnia 2022 roku, podczas sesji Rady Miejskiej Świdnicy, uroczyście wręczono panu Michałowi Ossowskiemu Srebrną Odznakę Honorową „Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego” (odznaczenie zostało przyznane jednogłośnie uchwałą Sejmiku Dolnośląskiego z 25 lutego 2021 r., jednak ze względu na ograniczenia pandemiczne jego wręczenie nastąpiło dopiero w 2022 roku). Pan Michał Ossowski to ceniony pedagog, wieloletni i wybitny nauczyciel matematyki w Kasprowiczu, wicedyrektor szkoły, a zarazem absolwent I Liceum Ogólnokształcącego w Świdnicy. Przez lata był autorytetem w dziedzinie edukacji i wychowania patriotycznego, a także aktywnie działał na rzecz lokalnej społeczności i samorządu. Opozycjonista i zaangażowany działacz "Solidarności", w kolejnych latach pełnił funkcję radnego Rady Miejskiej Świdnicy, będąc również jej przewodniczącym. Za swoją działalność na rzecz miasta otrzymał tytuł „Zasłużony dla Miasta Świdnicy”. Obecnie przebywa na emeryturze. Wniosek o nadanie odznaki wojewódzkiej złożyło Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół I LO w Świdnicy.
Jesienią 2022 roku absolwent Kasprowicza, Edward Wolfram, poinformował dyrektora I LO, że wśród rodzinnych pamiątek, które przekazał w maju 2021 roku do Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy, znajduje się poszukiwany fragment pierwszego sztandaru szkoły z wizerunkiem Matki Boskiej. W czwartek, 6 października, w Muzeum Dawnego Kupiectwa w odbyło się przekazanie fragmentu rewersu sztandaru z 1947 roku przedstawicielom I LO. Przekazania dokonali Edward Wolfram oraz dyrektor Muzeum, Dobiesław Karst. Zabytek zachował się w doskonałym stanie, prezentuje się znakomicie i obecnie znajduje się w gabinecie dyrektora Liceum (o czy również w rozdziale poświęconym sztandarom).
Z końcem 2022 roku zakończono remont dachu i elewacji budynku szkoły. Prace trwały półtora roku i pochłonęły ponad 3 miliony złotych. Remont został sfinansowany ze środków unijnych, rządowych oraz własnych środków samorządu powiatu świdnickiego. Efekt końcowy robi wrażenie – odnowiony budynek prezentuje się wyjątkowo okazale.
W czerwcu 2023 roku, w rezydencji Ambasadora Stanów Zjednoczonych w Polsce, Marka Brzezinskiego, odbyło się uroczyste spotkanie poświęcone polsko-amerykańskiej współpracy w dziedzinie badań kosmicznych. Wydarzenie miało charakter symboliczny, ale i prestiżowy – wśród zaproszonych gości znaleźli się m.in. Bill Nelson, administrator NASA, były astronauta (uczestnik misji kosmicznej na wahadłowcu Columbia) i doradca prezydenta USA ds. eksploracji kosmosu, oraz Sławosz Uznański – polski astronauta. W gronie wyjątkowych gości znalazł się również Rafał Biros, uczeń naszej szkoły, znany jako najmłodszy na świecie odkrywca komety. Rafał, reprezentując młode pokolenie pasjonatów astronomii, miał okazję osobiście spotkać się z wybitnymi postaciami świata nauki i astronautyki.
W 2023 roku rozpoczęto prace przed aulą szkoły, których celem była wymiana nawierzchni. W ich wyniku położono kostkę brukową i utworzono obszerny plac manewrowy. W 2024 roku kontynuowano prace ziemne wokół szkoły, również związane z wymianą nawierzchni. Położono nową kostkę, a szkolny parking został powiększony. W tym samym roku (2024) pan Piotr Snopczyński – świdnicki himalaista i były nauczyciel I LO (1974–1978) – otrzymał tytuł „Zasłużony dla Miasta Świdnicy” (o Panu Piotrze jeszcze w akapicie "Goście").
Rok 2025 rozpoczął się wyjątkowym wydarzeniem – Dniem Mieczysława Kozara-Słobódzkiego. W środę, 29 stycznia, społeczność miasta uczciła pamięć Mieczysława Kozara-Słobódzkiego – żołnierza Rzeczypospolitej, kompozytora, pedagoga i animatora życia kulturalnego, a przede wszystkim założyciela i pierwszego dyrektora naszej szkoły. Obchody zorganizowane z okazji 60. rocznicy jego śmierci trwały cały dzień i obfitowały w wydarzenia upamiętniające tę wybitną postać. Kulminacyjnym punktem była wieczorna uroczystość w auli I LO, podczas której licznie zgromadzeni goście mogli wysłuchać wspomnień i refleksji na temat życia i dorobku Kozara. Wyjątkową atmosferę dopełnił koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu Reprezentacyjnego Chóru Akademii Wojsk Lądowych im. gen. Tadeusza Kościuszki z Wrocławia. Nie zabrakło oczywiście „Białych róż”. I Liceum było współorganizatorem uroczystości, a jedna z prelekcji poświęcona była roli Mieczysława Kozara-Słobódzkiego jako twórcy i pierwszego dyrektora naszej szkoły – epizodu niezwykle ważnego dla jej tożsamości i tradycji.
W czerwcu 2025 roku, podczas Gali Lekarzy Świata w ramach Międzynarodowego Kongresu AIO „FOCUS ON THE SIMPLICITY OF EXCELLENCE”, który odbył się na Sardynii we Włoszech, Maciej Michalak otrzymał tytuł jednego ze stu najlepszych lekarzy świata. Doctors' World Gala 2025 została zorganizowana z inicjatywy Global Summit Institute, przygotowującego globalne szczyty i konferencje koncentrujące się na przywództwie, zrównoważonym rozwoju oraz rozwoju talentów. Dr Michalak był jedynym Polakiem w gronie wyróżnionych w tym roku stu lekarzy z całego świata w dziedzinach stomatologii, medycyny, farmacji, optometrii i chiropraktyki. Gala zgromadziła 1000 wybitnych lekarzy i ekspertów medycznych z ponad 150 krajów.
W lecie 2025 roku rozpoczęły się kolejne prace remontowe. Przystąpiono do odnowienie ogrodzenia szkolnego, w planach jest wymiana instalacji elektrycznej w budynku szkoły.
Miniona dekada w historii I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kasprowicza była czasem dynamicznego rozwoju, zmian i wyzwań, ale też wielu sukcesów oraz ważnych wydarzeń wpisujących się w tradycję szkoły. Przeżywaliśmy chwile radosne, ale i smutne. To lata, które połączyły szacunek do dziedzictwa z otwartością na nowoczesność. Dzięki zaangażowaniu nauczycieli, uczniów, absolwentów i całej społeczności szkolnej, Kasprowicz nie tylko kontynuował swoje najlepsze tradycje, ale również zyskał nowe impulsy do dalszego działania i rozwoju.

Paweł Barański