|
Jan Kasprowicz to postać interesująca. Swoim życiem zasłużył na miano patrona
młodych ludzi. Był cenionym poetą, dramaturgiem, krytykiem, tłumaczem.
Urodził się 12 grudnia 1860 r. w Szymborzu pod Inowrocławiem. Syn
chłopa analfabety. Uczył się w pruskich gimnazjach w Inowrocławiu, Opolu,
Raciborzu, Poznaniu, gdzie w 1884 roku zdał maturę.
Jako gimnazjalista brał czynny udział w konspiracji
samokształceniowej i patriotycznej. Za tą działalność był usuwany ze szkół.
Dzięki poparciu Józefa Ignacego Kraszewskiego debiutował w "Kłosach", pod
kryptonimem Jan K.
W czasie kilkumiesięcznych studiów filozoficznych i historycznych w
Lipsku (1884 r.) należał do grupy socjalistów skupionej wokół Ludwika
Krzywickiego i opublikował parę utworów w prasie proletariatu: "Walce klas"
(1884 - 1885) i "Przedświcie". W latach 1884 - 1888 studiował na Uniwersytecie
Wrocławskim i działał w legalnych polskich i niemieckich organizacjach
studenckich. Za związek z konspiracyjnym, bliskim socjaldemokratom
stowarzyszeniu niemieckim "Pacific" był dwukrotnie aresztowany i w końcu został
skazany na pół roku więzienia. W tym okresie zyskiwał coraz większą sławę jako
poeta i publicysta.
W
1886 roku ożenił się z Teodozją Szymańską. Był to związek zaledwie
kilkumiesięczny, mimo to pozostawił echa w twórczości Kasprowicza (poemat
"Miłość"). Na przełomie 1888 - 1889 przeniósł się do Lwowa, gdzie został
redaktorem "Kuriera Lwowskiego". Pisał tu artykuły literackie, polityczne
(głównie o zaborze pruskim), recenzje teatralne, sprawozdania sądowe. Działał
społecznie w Kole Literacko-Artystycznym, "Sokole" i Towarzystwie im Staszica, a
około 1894 roku został członkiem Ligi Narodowej.
W 1893 roku ożenił się z Jadwigą Gąsowską. Małżeństwo to rozpadło
się 8 lat później - Kasprowiczowa odeszła ze Stanisławem Przybyszewskim.
W latach 1902 - 1906 wchodził w skład redakcji
narodowo-demokratycznego "Słowa Polskiego" jako recenzent teatralny. W 1904 roku
doktoryzował się na podstawie pracy o liryce Teofila Lenartowicza i 5 lat
później objął specjalnie utworzoną katedrę filologii porównawczej Uniwersytetu
Lwowskiego im. Jana Kazimierza.
W 1911 roku ożenił się z Rosjanką Marią Bumn i w tym związku
odnalazł szczęście i spokój. W 1914 roku brał udział w interwencji na rzecz
uwolnienia Włodzimierza Lenina uwięzionego przez władze austriackie w Nowym
Targu. W okresie I wojny światowej, związany z Narodową Demokracją,
reprezentował orientację prokoalicyjną.
W 1920 roku ze Stefanem Żeromskim i Władysławem Kozickim
uczestniczył w akcji plebiscytowej na Warmii i Mazurach. Rok później objął
stanowisko rektora na Uniwersytecie we Lwowie. Od 1924 roku przebywał stale na
Harendzie w Poroninie. Tam też 1 sierpnia 1926 roku zmarł.
Jan Kasprowicz jest wybitnym przedstawicielem okresu Młodej Polski.
Jego pierwsze liryki ukształtowały się pod wpływem naturalizmu. Są to wiersze
przepełnione społecznym buntem i tematyką chłopską, co jest zrozumiałe, biorąc
pod uwagę chłopskie pochodzenie poety. Ich przykładem mogą być "Sonety z
chałupy". Następnie jego utwory nabrały cech modernistycznych.
Autor odwoływał się do modnych kierunków: impresjonizmu, symbolizmu
("Krzak dzikiej róży"), czy ekspresjonizmu ("Ginącemu światu"). Podejmował
reprezentatywną dla epoki tematykę : pejzaże górskie, katastroficzne wizje,
zagładę ludzkości. "Wadził się" z Bogiem i występował przeciwko stworzonemu
przez Niego światu, w którym akceptowane jest zło. W końcu prezentował postawę
franciszkańską i wyrażał pochwałę życia, w którym " nie ma nic szczególnego".
Kasprowicz zawsze pamiętał o kraju. Był wielkim patriotą i czynnie
działającym obywatelem, któremu nieobojętny był los bliźniego. Dążył do
zgłębienia wiedzy i podkreślał znaczenie kultury w życiu społeczeństwa. Dlatego
właśnie służy uczniom I LO w Świdnicy jako przykład do naśladowania.
JAN KASPROWICZ W MALARSTWIE






|